info icon

Woordenlijst

about image
# A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
#

Termijn

Definitie

"Opt-in" systeem

Systeem waarbij alleen wie expliciet heeft aangegeven te willen deelnemen, wordt opgenomen.


 

"Opt-out" systeem

Systeem waarin al wie collectieve schade heeft geleden, is opgenomen en alleen wie er expliciet voor kiest om niet bij deze groep te horen, wordt uitgesloten.

A

Termijn

Definitie

Alternatieve geschillenbeslechting (ADR)

Een procedure die de buitengerechtelijke beslechting van klachten mogelijk maakt, met de al dan niet verplichte tussenkomst van een derde partij, en mogelijk een juridische geschillenbeslechting of eerder een conflictoplossing.

Assurance (in de context van rapportage)

Een assuranceopdracht is een (verplichte of vrijwillige) controle van informatie over duurzaamheid die door een onderneming openbaar wordt gemaakt. Assurance bij rapportage over duurzaamheid kan verstrekt worden via een beperkte of redelijke assuranceopdracht. Bij een beperkte assuranceopdracht ligt de klemtoon vooral op inzicht in de procedure die wordt gebruikt om de gerapporteerde informatie samen te stellen en om na te gaan waar mogelijk materiële onjuistheid optreedt. Als de beroepsbeoefenaar een potentiële materiële onjuistheid vaststelt, wordt verder gewerkt om een beperkte assurance te bekomen. Het belangrijkste verschil tussen beperkte en redelijke assurance ligt in de werkinspanning van de assuranceverstrekker. Bij een beperkte assuranceopdracht voeren de beroepsbeoefenaars minder procedures uit en hebben ze minder bewijs nodig om hun conclusies te trekken dan bij een redelijke assuranceopdracht.
B

Termijn

Definitie

Belangenconflict

Een conflict tussen de privébelangen of belangen van de onderneming en de officiële verantwoordelijkheden van iemand in een vertrouwenspositie.

Belanghebbende

Een belanghebbende van een onderneming is een individu of gemeenschap die (mogelijk) de gevolgen ondergaat van de handelingen, producten of diensten van die onderneming, onder andere door zakelijke relaties. De term kan ook verwijzen naar andere betrokkenen bij de vertegenwoordiging van de belangen van dergelijke individuen of gemeenschappen, zoals de verdedigers van de mensenrechten, de vakbonden of de maatschappelijke organisaties.

Bemiddeling

Een vertrouwelijke en gestructureerde procedure voor vrijwillig overleg tussen conflictpartijen met medewerking van een onafhankelijke, neutrale en onpartijdige derde partij die de communicatie vergemakkelijkt en probeert om de partijen zelf tot een oplossing te laten komen.

Bemiddeling

Een procedure tijdens een hangend geschil waarbij de rechter optreedt als bemiddelaar en probeert om de partijen ertoe te brengen om zich op vrijwillige en vertrouwelijke basis met elkaar te verzoenen en zo tot een overeenkomst te komen die vervolgens wordt bekrachtigd.
C

Termijn

Definitie

Causaal verband

Als een bepaald feit een noodzakelijke voorwaarde is opdat schade ontstaat zoals het geval is, gegeven de specifieke omstandigheden waarin het gebeurde.

Collectieve actie

Een vordering in recht die wordt georganiseerd door een groep mensen die allemaal hetzelfde juridische probleem hebben.

Compensatie

Maatregelen om schade te vergoeden die economisch kan worden ingeschat. Bijvoorbeeld voor lichamelijk of geestelijk letsel, verlies van inkomsten, ...

Compensatiefonds

Alternatieve compensatiemechanismen bestaan uit een apart kapitaal, met of zonder rechtspersoonlijkheid, dat als doel heeft slachtoffers compensatie of financiële genoegdoening te geven voor ernstige gebeurtenissen.

Conflict- en hoogrisicogebieden (CAHRA)

Gebieden gekenmerkt door een gewapend conflict, wijdverbreid geweld of andere gevaren voor mensen. Gewapende conflicten kunnen verschillende vormen aannemen, zoals een conflict van internationale of niet-internationale aard, waarbij twee of meer staten betrokken kunnen zijn, of het kan gaan om een bevrijdingsoorlog, een opstand, een burgeroorlog, een plaatselijk gewapend conflict, enz. Hoogrisicogebieden zijn gebieden met politieke instabiliteit of onderdrukking, institutionele zwakte, onveiligheid, instorting van de civiele infrastructuur en wijdverbreid geweld. Dergelijke gebieden worden vaak gekenmerkt door algemeen verspreide schendingen van mensenrechten en schendingen van het nationaal of internationaal recht.

Conservatoir beslag

De officiële handeling van de deurwaarder waarbij hij de schuldenaar (of een derde partij) ervan in kennis stelt dat bepaalde van diens activa zullen worden gebruikt om de schuld te vereffenen, en waarbij hij specificeert welke activa dit zijn, voordat de daadwerkelijke tenuitvoerlegging kan plaatsvinden.
D

Termijn

Definitie

Door werknemers aangestuurde sociale verantwoordelijkheid (WSR)

Door werknemers aangestuurde sociale verantwoordelijkheid is een paradigma voor de bescherming en handhaving van de mensenrechten van werknemers in wereldwijde toeleveringsketens. Deze verantwoordelijkheid is gebaseerd op juridisch bindende overeenkomsten tussen bedrijven en werknemersorganisaties, waarin de laatste een leidende rol spelen bij de opstelling, monitoring en handhaving van normen voor de werkplek. In tegenstelling tot de door bedrijven geleide benaderingen inzake sociale verantwoordelijkheid, plaatst WSR werknemers en hun vertegenwoordigers in het middelpunt van de inspanningen om de regels na te leven en verantwoording wordt gegarandeerd via marktomstandigheden als er overtredingen plaatsvinden.

Dwangmiddel

Een door de rechter opgelegd rechtsmiddel dat een partij verhindert om bepaalde handelingen te verrichten, of een partij verplicht specifieke handelingen te verrichten om onherstelbare schade te voorkomen.
E

Termijn

Definitie

Eerlijke rechtsbedeling

Het wettelijke recht om eerlijk, niet-arbitrair en gelijk behandeld te worden.

Effectbeoordeling inzake de mensenrechten (HRIA)

In de bedrijfscontext kan de HRIA worden gedefinieerd als een procedure om na te gaan welke negatieve gevolgen een bedrijfsproject of bedrijfsactiviteit heeft voor het genot van mensenrechten of voor rechthebbenden, zoals werknemers en leden van de gemeenschap; het helpt ook om deze gevolgen te begrijpen, te beoordelen en aan te pakken.

Exequatur

Een verklaring van uitvoerbaarheid (exequatur) die soms nodig is om een in het buitenland gewezen vonnis ten uitvoer te kunnen leggen.

Extraterritoriale bevoegdheid

Dit verwijst naar het uitoefenen van de bevoegdheid door een staat, door toedoen van verschillende wettelijke, regelgevende of gerechtelijke mechanismen, om wetten voor te schrijven, te arbitreren of ten uitvoer te leggen in verband met spelers of activiteiten die zich buiten het eigen grondgebied situeren.
F

Termijn

Definitie

Forum necessitatis

De noodbevoegdheid om een zaak voor de rechter van een staat te brengen wanneer dit anders tot rechtsweigering zou leiden.
G

Termijn

Definitie

Garanties van niet-herhaling

Maatregelen om herhaling van vergelijkbare schendingen in de toekomst te voorkomen. Bijvoorbeeld gerechtelijke bevelen, wetswijzigingen, bedrijfspraktijken en -beleid, enz.

Gedragscodes

Een geheel van regels die door de leden van een organisatie in acht moeten worden genomen en die de normen weergeven die het gedrag in de organisatie bepalen; ze weerspiegelen ook het engagement voor verantwoorde praktijken.

Grensoverschrijdende zaak

Een situatie van vermeende bedrijfsgerelateerde schade op het gebied van mensenrechten waarbij de relevante feiten, spelers of bewijzen die nodig zijn voor de bewijsvoering, zich in meer dan één staat bevinden.
J

Termijn

Definitie

Jurisdictie

De bevoegdheid van een rechtbank of officiële instantie om bepaalde soorten zaken te horen en er een vonnis over te vellen.
K

Termijn

Definitie

Klachtenmechanisme

Elke routineprocedure, al dan niet op staatsniveau, gerechtelijk of buitengerechtelijk, waarmee waargenomen onrechtvaardigheden met betrekking tot bedrijfsgerelateerde mensenrechtenschendingen aan de orde kunnen worden gesteld en verhaal kan worden gezocht.

Klachtenmechanismen op operationeel niveau (OLGM's)

Een kanaal op het niveau van een bedrijf of locatie via hetwelk getroffen individuen of gemeenschappen hun bezorgdheid kunnen uiten en rechtstreeks bij het bedrijf verhaal kunnen zoeken, bij voorkeur in een vroeg stadium en op een manier die een aanvulling vormt op (maar nooit in de plaats komt van) gerechtelijke of staatsgebaseerde rechtsmiddelen.

Klokkenluider

Persoon die in de context van een werkrelatie inbreuken vaststelt en deze inbreuken meldt.

Kmo’s

Volgens de Europese boekhoudkundige en rapportageregels zijn kleine en middelgrote ondernemingen (kmo's) ondernemingen met minder dan 250 werknemers en een omzet tot € 50 miljoen of een balanstotaal tot € 43 miljoen. Grote bedrijven overschrijden deze limieten: ze hebben meer dan 250 werknemers en een omzet van meer dan € 50 miljoen of een balanstotaal van meer dan € 43 miljoen.
M

Termijn

Definitie

Materialiteit (in de context van rapportage over duurzaamheid)

In de context van rapportage over duurzaamheid staat materialiteit of materieel belang voor informatie die relevant genoeg is om in een duurzaamheidsrapport opgenomen te worden. De informatie kan vanuit verschillende perspectieven materieel zijn. Financiële materialiteit betekent dat een duurzaamheidskwestie materieel is als deze materiële financiële gevolgen voor de onderneming veroorzaakt of redelijkerwijs verwacht kan worden deze te veroorzaken. Impactmaterialiteit betekent dat een duurzaamheidskwestie materieel is als de onderneming verband houdt met effectieve of potentiële, positieve of negatieve gevolgen voor mensen of het milieu en dit, op korte, middellange of lange termijn. Dubbele materialiteit betekent dat een duurzaamheidskwestie materieel is vanuit zowel een financieel als een impactperspectief.

Materiële bevoegdheid

Materiële bevoegdheid die een rechtbank de bevoegdheid geeft om te oordelen over zaken met betrekking tot een bepaald soort onderwerp.
O

Termijn

Definitie

Ombudsman

Een onafhankelijke ambtenaar die werd aangesteld om klachten tegen staatsambtenaren en -instanties te onderzoeken, met de bedoeling om te bemiddelen en advies te verstrekken over manieren om de ontoereikende werking van de overheid aan te pakken.

Onderzoeksrechter

Een rechter van de rechtbank van eerste aanleg die specifiek is aangesteld om gerechtelijke onderzoeken uit te voeren, d.w.z. om alle onderzoeksacties uit te voeren die nodig zijn om de misdadigers te identificeren, bewijs te verzamelen en maatregelen te nemen om de zaak indien nodig voor de rechter te brengen. Hij onderzoekt zowel belastende als ontlastende bewijzen.

Overheidsopdrachten

De procedure waarbij overheidsinstanties van ondernemingen werk, goederen en diensten kopen.
P

Termijn

Definitie

Passende zorgvuldigheid op het gebied van mensenrechten (HRDD)

Om na te gaan hoe ondernemingen hun nadelige gevolgen voor de mensenrechten aanpakken, om deze gevolgen te voorkomen en te matigen en om er verantwoording voor af te leggen, moeten ze getuigen van passende zorgvuldigheid op het gebied van mensenrechten. Het proces moet het volgende omvatten: beoordeling van de effectieve en potentiële gevolgen voor de mensenrechten, integratie en aanpak van de bevindingen, opvolging van reacties en communicatie over hoe de gevolgen aangepakt worden.
R

Termijn

Definitie

Rechthebbende

De begunstigde van de rechten die in de internationale mensenrechtenwetgeving erkend worden, in principe een individu en soms een gemeenschap. Als de mensenrechten nadelig beïnvloed worden (of dreigen dat te zijn), gaat het in feite over de (potentieel) getroffen belanghebbende.

Rechtsbijstand

Financiële steun voor slachtoffers zonder financiële middelen om een gerechtelijke of buitengerechtelijke procedure te betalen.

Rechtsmiddel

De procedure waarbij rechtsmiddelen worden voorzien ingeval van nadelige gevolgen voor de mensenrechten en de wezenlijke resultaten daarvan, om die nadelige gevolgen ongedaan te maken.
S

Termijn

Definitie

Schadeloosstelling en redres

De handeling waarbij schending van de mensenrechten wordt geredresseerd of hersteld, als resultaat van het herstelproces.

Slachtoffer

Personen die (individueel of collectief) schade hebben geleden door schendingen of overtredingen van de mensenrechten, rechtstreeks en via relaties met de rechtstreekse betrokkenen (zoals naaste familie en personen ten laste).

SLAPPS

Strategische rechtszaken die publieke participatie willen intimideren of het zwijgen opleggen.

Status

Het recht hebben om gerechtelijke stappen te ondernemen en/of een procedure voor klachtenafhandeling of geschillenbeslechting te starten.
T

Termijn

Definitie

Territoriale bevoegdheid

Een rechter is maar bevoegd om uitspraken te doen over zaken die binnen de grenzen van een bepaald grondgebied liggen.

Toegang tot de rechter

Mensenrecht dat waarborgt dat individuen via transparante, onafhankelijke en onpartijdige juridische procedures effectieve rechtsmiddelen kunnen zoeken en verkrijgen wanneer hun rechten worden geschonden.

Toezichthoudende autoriteit

Een bestuursorgaan dat bevoegd is om de naleving van bepaalde wetgeving te onderzoeken, sancties op te leggen en corrigerende maatregelen te bevelen.

Tussentijdse maatregelen

Maatregelen die in allerijl worden goedgekeurd nog voor een definitieve beslissing wordt genomen, dit om ernstige en onherstelbare schade te voorkomen, zonder afbreuk te doen aan het resultaat van de procedure.
U

Termijn

Definitie

Universele jurisdictie

Een specifieke vorm van extraterritoriale jurisdictie waarmee plegers van ernstige schendingen van de mensenrechten vervolgd kunnen worden zonder dat een van de gebruikelijke aanknopingspunten in de betrokken staat aanwezig is (de dader is bijvoorbeeld geen onderdaan van die staat en het misdrijf werd elders gepleegd).
V

Termijn

Definitie

Verantwoordingsmechanisme

Procedure of instrument om personen of entiteiten aansprakelijk te stellen en naleving van normen te bevorderen.

Vergoeding of restitutie

Maatregelen om de oorspronkelijke situatie van een getroffen persoon of groep te herstellen. Bijvoorbeeld rehabilitatie van werk, teruggave van eigendom, enz.

Vordering wegens onrechtmatige daad

Een burgerlijke rechtsvordering waarbij een eiser een schadevergoeding eist van een gedaagde die door een onrechtmatige daad, zoals nalatigheid, een opzettelijke daad of op basis van risicoaansprakelijkheid een onrechtmatige daad heeft gesteld.

Vrijwillige duurzaamheidsstandaarden (VDS'en)

Privénormen die vereisen dat producten aan specifieke economische, sociale en ecologische meeteenheden voor duurzaamheid voldoen. De vereisten kunnen betrekking hebben op de productkwaliteit of -eigenschappen, maar ook op de productie- en verwerkingsmethoden en het transport. VDS'en worden meestal ontworpen en op de markt gebracht door niet-gouvernementele organisaties (NGO's) of privébedrijven en ze worden overgenomen door actoren stroomop- en stroomafwaarts in de waardeketen, van boeren tot detailhandelaars. Certificaten en labels worden gebruikt om de succesvolle implementatie van de VDS'en aan te tonen.
W

Termijn

Definitie

Waardeketen

De waardeketen van een onderneming verwijst naar de activiteiten, verrichtingen en zakelijke relaties die relevant zijn voor de productie, levering en distributie van producten en/of de verlening van diensten door die onderneming, boven- en benedenstrooms.

Wereldwijde raamovereenkomst (WRO)

Een wereldwijde raamovereenkomst (WRO) is een onderhandelde overeenkomst tussen een multinational en een wereldwijde vakbondsfederatie, met als doel om voor de rechten, gezondheid en veiligheid van werknemers gemeenschappelijke normen en milieupraktijken te bepalen voor alle activiteiten van het bedrijf wereldwijd, en mogelijk ook in de toeleveringsketen.